Dzisiaj będzie bardzo subiektywnie. Będzie o tym, jak je amerykańska ulica. Subiektywnie- bo, to moje osobiste obserwacje i przemyślenia. I daj Boże, że ktoś mnie sprostuje, że powie- Anka, generalizujesz! To nie do końca tak- to obserwacje i wnioski wyrwane z całości. Powtarzasz mity o Stanach!
To nie do końca jest prawda!
Tak! Tego chcę! Niech mnie ktoś sprostuje, wyprowadzi z błędu! Proszę!
Rzeczywiście, mogę opowiedzieć tylko to, co zauważyłam w przeciągu czternastu dni, jakie spędziłam na ulicach Waszyngtonu, Pittsburgha, Nowego Jorku.
Nie wiem, jak jedzą typowi Amerykanie w domach, tak na co dzień . Czy w ogóle jedzą w domach? Przez te kilka dni miałam wrażenie, że wszyscy żywią się w pośpiechu, na ulicach, w barach, sieciówkach, restauracjach.
Coś mam wrażenie,że kulinarna ulica "idzie" na ilość. Fast food, z akcentem na "fast", food jest tylko jakimś takim dodatkiem...
Do rzeczy. Amerykańska ulica to dla mnie kanapkowy raj. Wielkie, potężne pajdy białego, nadmuchanego, gumowatego chleba ( chleba?) lub bagietki. Między tym stosy jakieś stosy dodatków, z których najważniejsze to paskudny, roztopiony ser,biała, szatkowana kapusta, jakieś mięcho i dużo, dużo frytek! Wszystko podzielone nożem na pół, spięte gustownie wykałaczką ( czasem z małym pomidorkiem cherry lub korniszonkiem), zapakowane w papier śniadaniowy. Do zestawu paczka chipsów, różne majonezy, musztardy, ketchupy do wyboru i napoje gazowane- bardzo, bardzo słodkie. O wiele słodsze niż w Polsce.
Kanapki te je się " z ręki" na ulicy śpiesząc się na subway, wracając z pracy, słuchając muzyki na ławce w parku, albo przy stoliku. Nie dostajesz talerza, ale swoją big kanapkę rozwijasz z białego papieru, bezpośrednio na blat.
Nie chcesz kanapki? To może hot dog? hamburger, pizza, kebab - wszystko bardzo podobne w smaku, chyba tylko wyglądem ma zmylić człowieka,że to coś innego.Tłuste, mało wyraziste w smaku, ale zapychające na jakiś czas- fakt!
Kiedy zjadłam w Baltimore wielkiego hamburgera, może największego w mieście ( a jadłam go cały dzień z przerwami) nie mogłam go strawić przez kolejne dni ( i pomyślałam sobie wtedy- nigdy więcej!).
Z drugiej strony (wspominałam Wam już) miejsca, w których można szybko zjeść coś ze stolikami i jedzeniem na wagę. Do wyboru- mięsa pieczone, duszone, panierowane, w sosach. Pieczone, grillowane warzywa, pasty z różnymi dodatkami, ziemniaki, doprawiany ryż, sałatki najróżniejsze, sałaty, krojone owoce. Chyba najbardziej autentyczne jedzenie jedliśmy w lokalnych knajpkach- kuchnia etiopska, brazylijska, meksykańska, włoska i domowe lody, wypieki, kawa w niezwykłej kawiarni- barze w Alexsandrii.
Lubię poszukiwać nowych smaków, ale nie trocin i chipsów. Mój organizm dopraszał się codziennej miseczki naturalnego jogurtu z muesli.
W hotelowym menu śniadaniowym odkrywam na nowo gorącą owsiankę, bo jogurtu naturalnego brak. I jestem zachwycona. Mój żołądek też. I po powrocie do Polski włączyłam ją do mojego jadłospisu.
W wolnych chwilach, między spotkaniami, albo z rana biegam z dziewczynami po sklepach w poszukiwaniu " prawdziwego" jedzenia. To było coś w rodzaju polowania.
Jogurt naturalny, jogurt naturalny..nie ma. Za to są słodzone, kolorowe a jak. I przekąski kolorowe, wielkie, różnorodne.I wielkie paki chipsów.
Z jednego ze sklepów wychodzę z wielką paką zbożowych, niesłodzonych płatków i jestem dumna jak paw. Będę miała pożywienie w tej miejskiej dżungli na jakiś czas. Moi towarzysze się pewnie ze mnie śmieją trochę, ale co mi tam!
Owoce i warzywa w sklepach, które miałam okazję odwiedzić jakieś takie marne, półeczka licha. Jabłka zafoliowane pojedynczo, świecą się jednym, równym blaskiem.
Inne w kostkach czekają w przeźroczystych pojemnikach, niby w plastikowych witrynkach do oglądania. Melony, winogrona, ananasy, arbuzy, truskawki.
Najlepszy owoc jaki jadłam to kupione od ulicznej, skośnookiej sprzedawczyni świeżo krojone przy mnie wielkie, piękne, żółciutkie, słodkie mango za dwa i pół dolara.
Było kilka fajnych kulinarnych uniesień.
W Waszyngtonie pyszne falafele z pikantnymi mięsnymi kuleczkami, świeżymi warzywami i gorące jeszcze brownie.
Wspaniała była również kolacja w Pittsburgu, na którą zaprosili nas mieszkańcy miasta. Ona z pochodzenia Polka, on Chorwat. W menu: krewteki we włoskich ziołach, grzanki z gorgonzolą i konfiturą z fig, misa prażonych orzechów, migdałów, danie główne: pieczeń soczysta, delikatna, aksamitna. sałatka ziemniaczana z chrupiącymi kawałkami selera naciowego, pomidory z mozzarelą i bazylią, octem balsamicznym ( włoska caprese), lody waniliowe ze świeżymi truskawkami i jeżynami i dużo, dużo wybornego wina...
W Nowym Jorku najbardziej smakowało mi to, co kupiliśmy sobie na małym ryneczku, nieopodal naszego hotelu przy Central Parku. Ciabatta, prawdziwy ser z pietyzmem krojony przez sprzedawcę, pomidory pachnące, niejednorodne, koślawe. Gruszki, śliwki, jabłka prosto z drewnianych skrzynek.
Tak to trzy najlepsze wspomnienia kulinarne z tego krótkiego pobytu w Stanach.
Aaaa, jeszcze gorąca owsianka z orzechami i świeżymi wiórkami kokosowymi gdzieś na Wall Street i chrupiąca, doskonale przyprawiona ryba na starganie, podczas fiesty na Harlemie.
Ale wracamy od tematu:
Na lotnisku w Pittsburgu, tuż po odprawie dla zabicia czasu próbujemy coś zjeść. Patrzę i widzę wielki jogurt z owocami i muesli, dokładnie taki jak u nas w typowej sieci McD.Ależ oczy mi się zaświeciły! Takie proste! Jest jogurt, a ja tak marudzę i fochy strzelam na Amerykę! Jogurt- 99 centów za plastykowy kubeczek.
Zamawiam. Pani skonsternowana mówi,że ...aktualnie nie ma w sprzedaży. Nie przygotowałam się na taką odpowiedź, więc zbaraniała odchodzę od lady.
Mówię o tym Jackowi Jarkowskiemu, który siedzi koło nas.
- Nie ma?- nie wierzy- jak to nie ma, skoro jest w menu? zaraz to załatwimy!
Wracamy. Pani jeszcze raz nam tłumaczy, że nie ma. Na tę chwilę wpada chyba menadżer, a na pewno facet, który tu rządzi.
- Nie ma?- strzela oczami- to nie możliwe! Oczywiście, że jest! Proszę chwilkę poczekać madame- uśmiecha się do mnie czarnymi oczami, którymi jednocześnie łypie porozumiewawczo na swój personel. Znika, a pani skwapliwie przyjmuje zamówienie. Kładę na ladę dolara, ale pani uprzejmie przypomina mi,że jeszcze taxa. A, no tak! I dopłacam różnicę.
Czekam. Czekam. Czekam. W tym czasie poczciwi obywatele USA zjadają przy ladzie kilkadziesiąt hamburgerów, tony frytek popijając cherry colą, a ja wymyślam jakieś kulinarne kłopoty.
Czas się jakby zatrzymał i mam wrażenie, że personel w czerwonych kamizelkach pokazuje mnie sobie palcami, a na zapleczu dzieją się dantejskie sceny.
Krowa. gdzie jest krowa. Gdzie owoce? Ktoś widział płatki? Jakie płatki? No te, co stały tu od listopada, w tym pudle, co je przywiózł kiedyś John...
Stoję i stoję. Głupio mi już, wymuszonym uśmiechem odpowiadam na uśmiech pani sprzedawczyni. Jeszcze moment, przekonuje mnie co jakiś czas...
Kiedy już tracę nadzieję, i boję się, że mój samolot do Nowego Jorku odleci beze mnie słychać jakby zespołowe: uff! Dobra robota! ( pewnie mówią sobie w duchu gracze " Czerwonych Kamizelek") . Wracamy do gry!
Jogurcik mikroskopijny, owocki jakieś na nim. Do plastykowego pojemniczka przyklejona taśmą łyżeczka i saszetka z muesli.
Biorę pierwszą porcję na łyżeczkę. Fujjj! Sam cukier! Jogurt słodki. Owoce przesłodzone. Muesli skrystalizowane cukrem. Klapa!
W Nowym Jorku nie daję za wygraną! Zaraz po przylocie przeszukuję pobliskie sklepiki z żywnością w towarzystwie Anety Kilak. I jest! Jest sukces! Jest jogurt naturalnych. Sztuk 3 na witrynie chłodniczej.
Biorę! Stoję podekscytowana w kolejce do kasy. Płacę. Oczy wytrzeszczam ze zdziwienia. Trzy dolary. Mały kubeczek jogurtu kosztuje trzy dolary...to jest ok dziesięć złotych!
To najdroższy jogurt jaki zjem w życiu- myślę sobie- to pewnie niezwykły jogurt, wzbogacony o tysiące dobroczynnych kultur bakterii...Muszę celebrować każdą chwilę. Tylko ja i mój nowojorski jogurt...za trzy dolary!
Przyznacie,że są rzeczy, obrazy, zapachy, które nas odpychają, inne wzbudzają irracjonalny choćby lęk, i są i takie, które kocha się od samego początku. Czasami trudno powiedzieć dlaczego. Tak się dzieje i już.
I tak jest ze mną i sztuką latynoamerykańską. Że uwielbiam latino w muzyce, to jasne. Samba, cha cha, marengo, salsa, tango argentino, rumba...Ale sztuki wizualne?
I tak się stało, że w Salmie Hayek się zakochałam, a raczej we Fridzie Khalo, którą tak sugestywnie zagrała.Wstyd się przyznać,bo dopiero po filmie (pamiętacie ten taniec Salmy-Fridy z kobietą?) zaintrygowana, zaczęłam interesować się jej malarstwem. Sugestywnym, trudnym, bolesnym, alegorycznym, dosłownym i tajemniczym jednocześnie.
W Nowym Jorku tylko potwierdziło się, że moja dusza, temperament i mentalność jest całkowicie latynoska.
W najbardziej znanych nowojorskich muzeach miałam okazję oglądać dzieła wybitnych, tych, których cenię nie tylko za " nazwisko", ale żadne z nich nie przyprawiały mnie o dziwny zachwyt, zawrót głowy, tak, jak uczyniła to sztuka latynoska.
Byliśmy w dwóch muzeach promujących sztukę artystów z Karaibów. Jamajki, Wenezueli, Kuby, Columbii, Puerto Rico, Haiti, Barbadosu, Dominikany, Aruby.
Queens Museum of Art i The Studio Museum in Harlem. Oba muzea współpracują ze sobą. Można powiedzieć, że " grają do jednej bramki". Promują latynoskich artystów, docierają do źródeł swej tożsamości, łączą korzenie z aspiracjami młodych.
Prace Ebony G. Patterson, Dario Suro, Leo Matiza, Rubena Moreiry, Enriqe Grau Araujo, Eduarda Duvala-Carne, Charlesa Eycka, czy Renee Cox.
Są muzealne warsztaty artystyczne dla dzieci i świetny projekt, który szczególnie zwrócił moją uwagę i który chciałabym jakoś przełożyć na moje podwórko- młodzi wybierają jedną czarno-białą fotografię ze zbiorów znanego czarnoskórego artysty i na podstawie tego zdjęcia tworzą własne narracje. Fotografują rodzinę, swoje dzielnice, pokazują kim są i skąd pochodzą. Tak budują tożsamość.
Nie mam niestety zdjęć z tych muzeów, bo nie można było ich robić, ale wiele z nich mam w pamięci. Patrzę teraz na moją stertę "amerykańskich szpargałów". Między programami wizyt w granatowych teczkach, widokówkami, biletami nowojorskiego metra, wizytówkami ciekawych osób i paragonami ze sklepów leży pokaźny stosik kredowych kart, wyrwanych z kolorowych albumów promocyjnych wydawanych przez muzea, jak m.in. " Caribbean Crossroads of the Word".
Obrazy, rzeźby, instalacje. Niezwykle nasycone kolorami, mięsiste, soczyste, prawie pachnące melonami i słońcem. Dużo czerwieni, żółci, pomarańczy, złota, dużo kobaltu i czarnego.
Każda praca snuje opowieść. Przesycone te obrazy szczególnym rodzajem zmysłowości, erotyzmu, seksualności. Pyszne, doskonałe, gorące, kudłate, soczyste!
Niektóre mam ochotę dotknąć, mam wrażenie,że zaraz spadną na podłogę wszystkie kolory Karaibów, tęsknoty, pragnienia, żądze, religijne rytuały, zdrady, bieda, miłość i śmierć.
Tajemnice, rytuały, tabu. Kobieta. Mężczyzna. Zamknięte oczy. Otwarte usta.
Krew. Życie. Sen. Śmierć. Intryga. Historia. Dzień. Noc. Wczoraj, kiedyś, dzisiaj, za rok...
Kolory, faktury, połączenia, sposób budowania napięcia niepodobny do " europejskich mistrzów".
Czasem jak naiwne prace dzieci, czasem jak plemienne artefakty.
Zawsze autentyczne. Zawsze opowiadające historię pełnokrwistych ludzi.
Obrazy jak kolaże nakładające się na siebie, jak tragiczne i barwne rodzinne sagi. Jak kulturowe mity.
I mało, mało brakuje a miałbyś wrażenie,że to zwykły kicz. ta cienka granica, to raczej nasze europejskie zahamowania, powściągliwość, szuflady, w jakie dobrowolnie daliśmy się pozamykać.
Mam ochotę wycinać, kleić, malować palcami.
Po moim ostatnim wpisie na forum Alumnów programu rozpoczęliśmy dyskusję na temat funkcjonowania
i finansowania organizacji takich jak The Door. Myślę, że porównywanie doświadczeń amerykańskich
i polskich w tym względzie nie może być jednoznaczne i zero-jedynkowe.
Bo na pierwszy rzut oka z obserwacji wynika,że Amerykanie potrafią działać na rzecz społeczności lokalnej, animacji społecznej, zaś my Polacy to jeszcze niekoniecznie.
Coś w tym oczywiście jest na rzeczy, bo za każdym razem wizytując organizacje byliśmy pod wrażeniem spójności podejmowanych działań, zarówno na poziomie misji, zarządzania, finansowania, wizyjności czy partycypacji społecznej.
Myślę sobie jednak: to doskonale się składa, że patrzymy na to z lekkim ukłuciem zazdrości, takiej zdrowej zazdrości, że też chcielibyśmy mieć takie doświadczenia, zespół, styl pracy, rodzaj wspólnego, społecznego zaangażowania, który trudno odnaleźć w naszych przedsięwzięciach. Bo to oznacza, że chcemy się rozwijać, chcemy angażować ludzi, zarażać ich wspólnym, odpowiedzialnym spojrzeniem na lokalną przestrzeń, nawet jeśli to nie "fabryka materacy", ale maleńka uliczka miasta, wiejska świetlica, czy trzepak przed blokiem, przy którym zbierają się dzieciaki.
Nie możemy się porównywać, bo przecież specyfika naszych kultur, sytuacji społeczno-ekonomicznej, modeli państwa, zarządzania, podejścia do poczucia wspólnoty obywatelskiej jest zupełnie inna.
Mój świat- wiecznie niezadowoleni, zrzędzący malkontenci, których zalewa żółć. " Mędrcy ludowi", którzy mają monopol na wiedzę we wszystkich dziedzinach. Z wylewnością , jadem i brakiem szacunku opluwają
" wariatów", którym "coś się chce", szczególnie za plecami, a najlepiej na forach internetowych pod zmyślonym nickiem, a jeszcze lepiej anonimowo.. Zaangażowani-oj tak- w dołowanie innych, ściąganie " do piekiełka".
Jak się zapytać: może weźmiecie udział w tym czy tamtym? pomożecie zrobić to czy to? wypowiecie się publicznie na temat tego czy tamtego? to odpowiedź jest jedna: Nie.
Otóż:: n i e. N i e m a m o w y !!!
Ja? Mi za to nie płacą! Od tego są ci, jak im tam- radni, wójt, burmistrz, urzędnicy. Za co biorą kasę?
Być może nie wynika to całkowicie z naszej mentalności, ale przez lata komuny nauczyliśmy się bierności, narzekania, gloryfikowania beznadziejności, zamiast cokolwiek z tym zrobić. Bo dlaczego ja mam coś robić, wyręczać innych.
Jaka wspólnota? Jakie dobro społeczne? Ja mam wyręczać tych darmozjadów?
Pamiętacie jak było za komuny? Wspólne znaczy tyle co n i c z y j e. Zamykaliśmy się w domach z betonowej płyty, patrząc tylko nieufnie na sąsiada zza firanki. O innych praktykach nawet nie wspomnę.
To jaskrawy przykład, ale bardzo sugestywny i myślę reprezentatywny.
Zmiana jest procesem. Nie rodzi się z dnia na dzień. Zmiana myślenia jest skomplikowana, bo wywraca naszą dotychczasową percepcję i siebie samego i świata w koło i naszego w nim miejsca. Wywraca wnętrzności i nie daje spać po nocach, zabiera "święty spokój".
A jeśli jesteś do tego " walniętym Don Kichotem" wśród " mędrców" to proces może być jeszcze dłuższy i bardziej dotkliwszy. I wtedy okazuje się, że wkręcasz się i wkręcasz, a potem wkręcasz też innych ludzi, którzy podążają za twoim zaangażowaniem i entuzjazmem. I tak kropla drąży skałę...
Sami przeniesiemy źdźbło. Razem przeniesiemy słonia!
Tak sobie myślę- z jednej strony w tej Ameryce mają lepiej- obywatele są świadomi, działają już w pewnych strukturach, sprawdzonych modelach, z ludźmi, którzy podobnie jak oni angażują się.Nie trzeba im niczego tłumaczyć. Zwyczajnie jak ty o czymś marzą, czegoś pragną, coś ich wkurza.
Z drugiej- nie jestem pewna czy jest to wynikiem ich naturalnych potrzeb, czy wyrosło raczej na kanwie modelu funkcjonowania państwa.
Chcesz coś osiągnąć? Rusz głową, podwiń rękawy, zabłyśnij pomysłem, zaangażuj ludzi. Bądź autentyczny, bo inaczej nici z twojego super pomysłu, bo takich jak ty jest dużo, bardzo dużo...
Doprawdy cieszę się, że dane mi było zobaczyć jak to działa w Stanach. Jestem na tym etapie mojego rozwoju osobistego, mojej refleksji na temat wpływania na to, co dzieje się obok mnie, że traktuję to doświadczenie, jak dobrodziejstwo.
To tak, jakby ktoś puścił mi film 5D, na wielkim ekranie. Film z przyszłości. I mam wrażenie, że każdy z naszej dziesiątki wyjechał ze Stanów z filmem specjalnie nakręconym dla niego. Zamiast pamiątek, bryloczków, koszulek, magnesów na lodówkę z wieżowcami Manhattanu wracamy z potężnymi, okrągłymi puszkami w których ukryte mamy taśmy naszego filmu. Metalową puszkę mocno ściskamy w dłoni, a w Polsce oglądamy taśmę celuloidową pod słońce w naszych biurach, domach, samotnie i wśród wspierających nas przyjaciół.
Będzie też specjalny seans dla niedowiarków, malkontentów, pieniaczy, którzy do tej pory irytowali nas strasznie.
Za siedmioma górami, za siedmioma rzekami, za Ameryką...tak zaczyna swoje bajki córeczka Anety Kielak, odkąd wróciła ze Stanów jej mama.
A mój film?Cóż...
-Popatrz- szepcze głęboki głos z offu- to twoja przyszłość. Tak będzie. Już niedługo. Nie zwariowałaś. Twoi przyjaciele, znajomi, współpracownicy też nie.Możesz zmieniać świat. Ogranicza cię tylko wyobraźnia.
Zamykam oczy, biorę głęboki oddech, górna warga lekko faluje pod uśmiechem.
Bingo! Bingo Anka!
.
Tak więc pierwszego dnia, kiedy zostaliśmy w Nowym Jorku we trójkę, umawiamy się bezpośrednio z Elizabeth Hoagland, Supervisor i Talent Search na wizytę w The Door, organizacji wspierającej odkrywanie talentów w Harlemie.
Umówiliśmy się na dziesiątą rano, więc resztki pizzy z wieczora zjadamy w pośpiechu w metrze, nie starczyło nam niestety czasu na gorącą kawę.
Całe szczęście znamy już drogę ( znaczy się chłopaki znają,świetnie się orientują w terenie), więc wpadamy przed drzwi minutę przed umówionym czasem.
Czekamy chwilę i obserwujemy miejsce. Centralnie przed nami siedzi na podwyższeniu strażnik w uniformie i okularach. Co chwilę ktoś wchodzi przez metalowe bramki korzystając z karty magnetycznej, zapisuje swoje przybycie w zeszycie strażnika.
Patrzę przez szybę i widzę dwie czarne dziewczyny ze słuchawkami na uszach. Jedna z nich siedzi, a ta druga pokazuje jej kroki jakiegoś układu choreograficznego. Pierwsza w lot kuma, co co chodzi koleżance i wnet powtarzają sekwencję już we dwie zagarniając dla siebie przestrzeń korytarza. Jakiś blady bardzo chłopak w szerokich spodniach, wielkiej sportowej bluzie i bejsbolówce na głowie śpi na ławce przed wejściem z otwartymi ustami.
Czekamy chwilę. Po schodach schodzą do nas dwie dziewczyny. Poznana wczoraj Eliza z aparatem korekcyjnym na zębach i Member Services Supervisor- Bailey Huguley.
Dziewczyny zapraszają nas do stolika w wielkim holu, tuż za metalowymi bramkami, z którego wyłaniają się ściany pełne plakatów, kolorowych pracy i zamkniętych na klucz drzwi.
Bailey dopija jakąś lurę w plastykowym kubku z kawałkami lodu, więc przypuszczam, że to mrożona kawa ( jak ja bym się napiła gorącej kawy- rozmarzam się- i zaczyna mi się robić zimno, bo klimatyzacja włączona chyba na full).
The Door to organizacja zupełnie inna w funkcjonowaniu od tych, które widzieliśmy do tej pory.
Podczas naszej oficjalnej wizyty zapraszani byliśmy do miejsc, w których istotną rolę w budowaniu przestrzeni lokalnej, jej tożsamości, tkanki, życia odgrywają sami mieszkańcy.
Tu jest na odwrót. The Door działa od kilkudziesięciu lat nie dla społeczności lokalnej , ale dla wszystkich, którzy chcą z ich oferty skorzystać, pod pewnymi warunkami.
W organizacji pracuje ponad 160 pracowników ( w szczególności pracownicy socjalni, nauczyciele, superwizjorzy, lekarze, opiekunowie), do tego blisko 100 wolontariuszy .
Żeby korzystać z dobrodziejstwa The Door, trzeba mieć swoją specjalną kartę identyfikacyjną. Dla niektórych młodocianych to jedyny dowód na ich istnienie na świecie.
Wraz z otwieraniem kolejnych drzwi przez dziewczyny z the Door, nam otwierają się coraz szerzej oczy ze zdumienia, jak wielka jest to organizacja i jak doskonale, prężnie działająca na tak wielu płaszczyznach.
Tu nie ma mowy o jakimś ściemnianiu, jakimś powtarzanym "bla, bla, bla".
Tu codziennie po prostu pomaga się młodym ludziom przeżyć godnie dzień.
Trafiają tu zupełnie dobrowolnie, i codziennie są nowe przyjęcia. Imigranci, outsaiderzy, dzieciaki na gigancie, ćpuny, nieśmiali, utalentowani, bezdomni, także ci z prawem na bakier.
Czasami the Door to dla nich jedyna szansa, by nie zwariować, by po prosty coś zjeść, wyprać ubrania, przespać się.
Organizacja zajmuje się tak wieloma aspektami i problemami młodzieży, że aż trudno to w jednej chwili ogarnąć. Od tych najbardziej podstawowych- codziennie darmowy lunch, dach nad głową do wieczora, łaźnia, pralnia, lekarze różnych specjalności ( co jest niezwykłym ewenementem, bo w Stanach mało kto ma ubezpieczenie społeczne, zdrowotne).
Dostęp do pracowników zajmujących się problemami imigrantów. Do tego mediatorzy, superwizjorzy, współpraca z policją.
Doskonała opieka zdrowotna, społeczna, która daje im zalążek jakiegokolwiek poczucia bezpieczeństwa i przynależności do grupy.
W The Door można brać udział w zajęciach eksperymentalnego na skalę krajową projektu edukacyjnego mającego na celu umożliwienie zdobycia wykształcenia na poziomie podstawowym. Wiele osób z jakiś, bardzo różnych zawirowań życiowych porzuca szkołę i tym samym zaprzepaszcza kolejne, życiowe szanse. W Stanach możliwe jest eksternistyczne podchodzenie do egzaminów wyrównujących wykształcenie, ale The Door idzie dalej- po prostu umożliwia kontynuowanie nauki szkolnej i przygotowuje do egzaminów.
Jest więc szkoła, są pracownie. Sztuki, ceramiki, studio muzyczne, studio taneczne z lustrami, studio nagrań.
I drużyna koszykówki i sala sportowa, siłownia.I jeszcze mały ogródek, w którym hodują kwiaty, truskawki, pomidory. I zabawna pracownia języka angielskiego dla imigrantów, gdzie zamiast zeszytów i książek mnóstwo dziwnych rupieci, a języka uczą się przez interakcje np. przy budowie roweru z bambusa.
To jeszcze nie koniec: na samej górze- "wylęgarnia" talentów, która wspomaga młodzież w poszukiwaniu inspiracji, spełniania marzeń. Eliza jest właśnie koordynatorką programu wyszukiwania i wspierania talentów. Współpracuje nie tylko z młodzieżą, ale również z uniwersytetami, tak, by te talenty można było rozwijać w przyszłości.
Ostatnio organizacja brała udział w konkursie zorganizowanym na facebooku przez Lady Gagę. Zajęli trzecie miejsce w kraju! To był wielki sukces. Dzieciaki nie wygrały wprawdzie warsztatów z artystką , ale miały szansę być na jej koncercie.
W Stanach wyższe wykształcenie nie jest tak deprecjonowanie jak w Polsce. Nie mam mowy o "produkowaniu magistrów" w dziwnych, powstających jak grzyby po deszczu uczelniach.
Tutaj mało kogo stać na studia wyższe, to bardzo drogie hobby, które spłaca się później długimi latami. Więc jak ma się do tego przeciętny mieszkaniec Harlemu? Nieosiągalne.I wtedy wkracza The Door. Najpierw budzi marzenia, inspiracje a potem konsekwentnie prowadzi do celu. Wielu się to udało.
Organizacja nie selekcjonuje młodzieży. To miejsce dla dzieciaków z całego Nowego Jorku, nie tylko z Harlemu. Pomoc dla wszystkich, bez względu na miejsce zamieszkania. Nie buduje się tu raczej tożsamości, identyfikacji z dzielnicą, ulicą, raczej samym magnesem jest poczucie bezpieczeństwa i sensu, jaki daje wspólnota The Door.Może przyjść każdy, kto wypełni ankietę, dostanie kartę członkowską, przegada swój plan z superwizjorem. Być może jest jeden najważniejszy warunek- nie można mieć więcej niż 21 lat. Co się dzieje potem? Trudno powiedzieć. Niektórzy wygrywają z życiem, inni nie.
Żeby mieć gdzie spać, zapisują się do specjalnego programu rządowego.
Nie oszukujmy się. Nie da się pomóc wszystkim. Nie da się uleczyć systemu. Zmienić rzeczywistości. Ale trzeba walczyć. I taką robotę wykonuje The Door.
Zastanawiam się w czym tkwi sukces tej organizacji. Po pierwsze to kompleksowe, bardzo rzetelne i profesjonalne podejście do problemów młodzieży, która dobrowolnie trafia do ośrodka, jeśli nie do szkoły to choćby po południu- rozwijając swoje talenty, albo jedząc jedyny (darmowy) posiłek dnia.
Po drugie tu nikt nie moralizuje, nie grozi paluszkiem, nie dzieli ich na "dobrych" i "złych". Dla pracowników The Door to po prostu ludzie, którzy potrzebują ich pomocy. Prawdziwej. Bez przegadywania.Czasami to akcja-reakcja. Sytuacje są bardzo trudne. Ktoś uciekł z domu, ktoś inny ma problemy z prawem, jeszcze inny nieuregulowaną sytuację imigracyjną. Dziewczyna jest w ciąży, a jej partner nie ma gdzie spać.
Codzienność Harlemu. Codzienność Ameryki. Wizyta w The Door była dla mnie lekcją Ameryki, którą trudno spotkać na kolorowych ulicach Manhattanu.Pokazuje skalę zjawiska niezwykłej polaryzacji i kontrastów społecznych.
Prawda jest taka, że gdyby nie The Door, i organizacje jej podobne wielu młodych ludzi żyłoby na ulicy bez pomocy.
Niezwykle cenne jest to sprzężenie zwrotne. Jest ktoś ( a raczej rzesze ludzi), kto potrzebuje pomocy i ktoś, kto tą pomoc oferuje. Nikt nikogo nie ciągnie na siłę, nie moralizuje, nie naciąga na ideały, frazesy, wytarte slogany. Młodzież z The Door wie, że być może to dla nich jedyna szansa zejść z krawędzi z podniesioną głową.
Na początku, kiedy dziewczyny zaczęły nas oprowadzać po ośrodku spytaliśmy, czy można robić zdjęcia.
- Oczywiście- odparła Bailey i zawiesiła nieco głos- o ile oczywiście będziecie robić zdjęcia miejscom, nie ludziom.
Powiem szczerze, że się trochę zdziwiłam. Jakie obiekcje może mieć jakiś tam bezdomny chłopak w za dużych spodniach, czy latynoska piękność z burzą loków? Fotografowanie takich miejsc bez ludzi jest trochę bez sensu. To jak smakować czekoladę zza witryny kawiarni.
I teraz nastąpi puenta opowieści.
W The Door wypracowano ciekawą zasadę. Chyba najbardziej fundamentalną dla organizacji. Niezwykle kontrowersyjną, ale wpływającą na budowanie zaufania, bezpieczeństwa i dające nadzieję, przynajmniej światełko w tunelu...
Otóż członkowie organizacji zwierzają się ze swoich najskrytszych, najtrudniejszych sekretów, beznadziejnych spraw. Obnażają się ze swoich lęków, cieni, siadających im na ramieniu. Superwizjorom mówią to, czego nie są w stanie powiedzieć rodzicom. Co jest upokarzające, wstydliwe, nie do przejścia w samotności. Skąd ta odwaga?
Z jednej strony wyczuwają intuicyjnie, że doszli do ściany. Że dalej już nic nie ma. Dalej jest tylko ulica z ławką przedzieloną podłokietnikami, tak, by nie mogli na niej spać. Że to być może jedyna szansa.
Z drugiej- wszystko to co zostaje powiedziane w The Door pozostaje tajemnicą. Nawet przed rodzicami. Zadaniem pracowników organizacji nie jest strzelanie dzieciakom "moralniaka", ale konkretna pomoc i tylko, gdy będą z nimi do końca szczerzy, jest szansa, by im pomóc.
Tylko tyle. I aż tyle.
Zawstydziłam się.
Jak trudno być czasem człowiekiem dla chłopaka w za dużych spodniach. Jak łatwo schować się za obiektywem aparatu i nie widzieć tak naprawdę nic.
